خشونت شریک عاطفی و طلاق: تحولی مهم در حقوق خانواده کانادا
خشونت شریک عاطفی و طلاق: تحولی مهم در حقوق خانواده کانادا
نوشته اَش مازینانی | وکلای طلاق مازینانی
خشونت شریک عاطفی (IPV) به‌طور فزاینده‌ای به‌عنوان موضوعی اساسی در حقوق خانواده شناخته می‌شود، به‌ویژه زمانی که زوجین از یکدیگر جدا می‌شوند و لازم است درباره ترتیبات فرزندپروری، حمایت مالی و تقسیم اموال تصمیم‌گیری شود. اگرچه خشونت فیزیکی همچنان نگرانی جدی محسوب می‌شود، سوءرفتار می‌تواند شکل‌های کمتر آشکاری نیز داشته باشد؛ از جمله تهدید و ارعاب، کنترل مالی، نظارت و تحت نظر گرفتن، منزوی‌کردن و دست‌کاری روانی.
برای بسیاری از بازماندگان خشونت، جدایی لزوماً به معنای پایان سوءرفتار نیست. کنترل قهرآمیز ممکن است از طریق پیام‌های تهدیدآمیز، سوءاستفاده از فرایندهای قضایی یا تلاش برای کنترل ترتیبات مربوط به فرزندپروری ادامه پیدا کند. شناسایی این الگوها برای اطمینان از آنکه رسیدگی‌های حقوق خانواده از امنیت، کرامت و استقلال افراد آسیب‌دیده محافظت می‌کند، ضروری است.
تحولی مهم در حقوق کانادا
در ماه مه ۲۰۲۶، دیوان عالی کانادا در پرونده Ahluwalia v. Ahluwalia مسئولیت مدنی ناشی از خشونت شریک عاطفی را به رسمیت شناخت. بر اساس متن مقاله، این رأی تاریخی مبنایی مستقل برای طرح دعوای مدنی مطالبه خسارت ناشی از رفتار سوءاستفاده‌گرانه عمدی ایجاد می‌کند؛ رفتاری که با درنظرگرفتن بستر و شرایط آن، مصداق کنترل قهرآمیز باشد و کرامت، استقلال و برابری فرد را در یک رابطه عاطفی تضعیف کند. منبع ذکرشده در متن اصلی: دیوان عالی کانادا.
اهمیت این تحول چشمگیر است. به‌جای آنکه بازماندگان مجبور باشند تجربه‌های خود را صرفاً در قالب دعاوی سنتی، مانند تعرض یا واردکردن عمدی آسیب روانی، مطرح کنند، این مبنای حقوقی جدید آسیب انباشته ناشی از الگوهای رفتار سوءاستفاده‌گرانه و کنترل‌گرانه را به رسمیت می‌شناسد.
بااین‌حال، صرف اینکه یک رابطه ناسالم یا پرتنش بوده است، به معنای موفقیت خودکار دعوا نیست. شرایط و ارکان قانونی باید با شواهد معتبر و ارزیابی دقیق اوضاع‌واحوال پرونده اثبات شوند.
تأثیر بر فرزندپروری و جدایی
خشونت خانوادگی مستقیماً بر تصمیم‌های مرتبط با فرزندپروری نیز اثر می‌گذارد. طبق قانون طلاق کانادا، دادگاه‌ها هنگام تعیین مصلحت عالیه کودک باید خشونت خانوادگی را در نظر بگیرند؛ از جمله ماهیت، شدت، دفعات وقوع و تأثیر آن بر کودک یا دیگر اعضای خانواده.
ازاین‌رو، نباید ادعاهای مربوط به سوءرفتار را صرفاً اختلاف دیگری میان زوجین در حال جدایی تلقی کرد. با توجه به شواهد، ممکن است شرایط مستلزم تدابیر حفاظتی مانند ملاقات و زمان فرزندپروری تحت نظارت، تحویل و جابه‌جایی کودک با نظارت، محدودیت‌های ارتباطی یا اقدامات دیگری برای محافظت از کودکان و والدین باشد.
درعین‌حال، دادگاه‌ها باید مدارک و شرایط هر پرونده را با دقت بررسی کنند و به‌جای تکیه بر فرضیات یا کلیشه‌های مربوط به هر یک از طرفین، بر شواهد متکی باشند.
اهمیت مدارک و دریافت زودهنگام مشاوره حقوقی
افرادی که خشونت شریک عاطفی را تجربه می‌کنند، بهتر است حفظ پیامک‌ها، ایمیل‌ها، سوابق مالی، عکس‌ها، پرونده‌های پزشکی و یادداشت‌های ثبت‌شده هم‌زمان با وقوع حوادث را مدنظر قرار دهند. هرجا که این کار ایمن و مناسب باشد، چنین مدارکی می‌توانند به وکیل در ارزیابی دعاوی احتمالی و تعیین اقدامات حفاظتی قابل‌استفاده کمک کنند.
وکیل حقوق خانواده می‌تواند بررسی کند که آیا مداخله فوری دادگاه، صدور دستور منع تماس یا نزدیک‌شدن، تعیین ترتیبات مناسب فرزندپروری یا طرح دعوای مدنی مستقل ضرورت دارد یا خیر.
چشم‌انداز آینده
به‌رسمیت‌شناختن خشونت شریک عاطفی به‌عنوان مبنای مستقل مسئولیت مدنی، تحولی مهم در حقوق کانادا به شمار می‌رود. این تحول بر این اصل تأکید می‌کند که سوءرفتار صرفاً به آسیب جسمانی محدود نیست و کنترل قهرآمیز می‌تواند مدت‌ها پس از پایان رابطه نیز آسیب‌های جدی ایجاد کند.
برای افرادی که در مسیر جدایی قرار دارند، دریافت مشاوره حقوقی آگاهانه در مراحل اولیه می‌تواند گامی مهم برای حفاظت از امنیت خود، فرزندان و حقوق قانونی‌شان باشد.
اَش مازینانی
وکلای طلاق مازینانی